چرا هر خبر را سریع باور می‌کنیم؟

به گزارش خبرنگار بیرجند سلام، کوثر رضایی در یادداشت خود نوشت، چرا چیزی را باور می‌کنیم که شاید اصلاً درست نباشد؟

گاهی یک خبر را می‌خوانیم و بدون اینکه حتی یک لحظه درباره منبعش فکر کنیم، می‌گوییم: «معلومه که درسته!»

اما چند دقیقه بعد، ممکن است با خبر دیگری روبه‌رو شویم که دقیقاً خلاف آن را می‌گوید.

اینجاست که یک سؤال جدی شکل می‌گیرد:

ما واقعیت را باور می‌کنیم یا روایتی را که بیشتر با ذهن و احساسمان جور درمی‌آید؟

ذهن انسان همیشه به دنبال حقیقت نمی‌گردد؛ گاهی به دنبال چیزی می‌گردد که با باورهای قبلی‌اش سازگار باشد. وقتی خبری مطابق انتظار ما باشد، احتمال دارد خیلی راحت‌تر آن را بپذیریم و حتی برای دیگران ارسال کنیم؛ اما اگر همان خبر با باورمان در تضاد باشد، ممکن است فوراً آن را «دروغ»، «جعلی» یا «رسانه‌ای» بدانیم.

این یکی از مهم‌ترین چالش‌های مخاطب در عصر انفجار اطلاعات است.

رسانه‌ها فقط با اطلاعات با ما حرف نمی‌زنند؛ با احساسات ما هم کار دارند.

یک تیتر می‌تواند خشم ایجاد کند.

یک تصویر می‌تواند ترس ایجاد کند.

یک ویدئو می‌تواند حس همدردی ایجاد کند.

و یک جمله کوتاه می‌تواند آن‌قدر ما را هیجان‌زده کند که دیگر فرصت نکنیم بپرسیم: «این حرف واقعاً از کجا آمده؟»

به همین دلیل، سواد رسانه‌ای یعنی فقط بلد باشیم خبر جعلی را تشخیص دهیم؟ نه.

سواد رسانه‌ای یعنی بتوانیم بین «چیزی که دوست داریم درست باشد» و «چیزی که واقعاً برای درست بودنش شواهد داریم» تفاوت بگذاریم.

یکی از خطرناک‌ترین جملات در فضای رسانه‌ای این است:

«چون من از قبل می‌دانستم، پس حتماً این خبر درست است.»

اتفاقاً همان خبری که بیش از همه با باورهای ما هماهنگ است، گاهی بیشتر از بقیه نیاز به بررسی دارد.

مخاطب هوشمند کسی نیست که هیچ خبری را باور نکند؛ کسی است که برای باور کردن، دلیل می‌خواهد.

در روزگاری که هر گوشی یک رسانه است و هر کاربر می‌تواند در چند ثانیه یک روایت را به هزاران نفر برساند، مسئولیت ما فقط «دیدن» نیست؛ فهمیدن است.

قبل از اینکه بپرسیم «این خبر را چه کسی گفته؟»، گاهی باید از خودمان بپرسیم:

«چرا من این خبر را این‌قدر سریع باور کردم؟»

شاید همین یک سؤال، شروع سواد رسانه‌ای باشد.