«خطای محاسباتی» آفت وحدت و اقتدار ملی

حجت‌الاسلام احمد نجمی‌پور در گفتگو با خبرنگار بیرجند سلام ، با اشاره به اهمیت دستگاه محاسباتی مسئولان در تصمیم‌گیری‌های کلان کشور اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین عواملی که می‌تواند مسیر یک جامعه را دچار انحراف کند، خطا در محاسبات و تحلیل واقعیت‌هاست.

به گفته وی هر اندازه تصمیم‌گیری‌ها در سطوح مختلف بر پایه شناخت دقیق واقعیت‌ها و درک صحیح شرایط باشد، احتمال موفقیت افزایش می‌یابد و هر چه این محاسبات از واقعیت فاصله بگیرد، زمینه بروز مشکلات بیشتر خواهد شد.

نجمی‌پور افزود: بخشی از این خطاها ناشی از نگاه فقط مادی به مسائل است وقتی همه پدیده‌ها فقط با معیارهای مادی سنجیده شوند و سنت‌های الهی در تحلیل‌ها نادیده گرفته شود، طبیعی است که بخشی از واقعیت از دید تصمیم‌گیران پنهان بماند و در معارف اسلامی، وعده‌های الهی و سنت‌های تغییرناپذیر خداوند از عناصر مهم در تحلیل تحولات اجتماعی و سیاسی به شمار می‌رود و نمی‌توان آنها را از دستگاه محاسباتی حذف کرد.

تهدید و تطمیع؛ ابزار تغییر محاسبات

این استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: یکی دیگر از عوامل ایجاد خطای محاسباتی، تأثیرپذیری از فضای تهدید و تطمیع است. قدرت‌های سلطه‌گر در طول تاریخ تلاش کرده‌اند از دو ابزار ترساندن و فریب دادن برای تأثیرگذاری بر تصمیمات ملت‌ها استفاده کنند.

نجمی‌پور بیان کرد: گاهی با بزرگنمایی تهدیدها، کشورها را از ایستادگی بازمی‌دارند و گاهی با وعده‌های جذاب اما غیرواقعی تلاش می‌کنند مسیر تصمیم‌گیری‌ها را تغییر دهند. در چنین شرایطی اگر مسئولان و نخبگان دچار خطای تحلیل شوند، ممکن است برآوردی نادرست از توان داخلی و شرایط بیرونی داشته باشند و تصمیم‌هایی اتخاذ کنند که با منافع ملی سازگار نباشد.

نفوذ؛ پیچیده‌ترین شکل تغییر محاسبات

وی با اشاره به مسئله نفوذ گفت: خطرناک‌ترین مرحله زمانی است که دشمن به دنبال تغییر شیوه تحلیل و محاسبه مسئولان باشد. در این حالت دیگر نیازی به دخالت مستقیم وجود ندارد، بلکه تلاش می‌شود ذهن تصمیم‌گیران به گونه‌ای هدایت شود که خود به نتایجی برسند که مطلوب دشمن است.

این استاد حوزه و دانشگاه افزود: بزرگنمایی تهدیدها، کوچک‌نمایی توانمندی‌های داخلی و تزریق اطلاعات نادرست از جمله روش‌هایی است که می‌تواند دستگاه محاسباتی مدیران را دچار اختلال کند و نتیجه چنین وضعیتی، تبدیل تصمیم‌گیری فعال و مبتنی بر برنامه به رفتارهای واکنشی و انفعالی خواهد بود.

پیامدهای اجتماعی خطای محاسباتی

نجمی‌پور با تأکید بر آثار اجتماعی این مسئله اظهار کرد: خطای محاسباتی تنها یک اشتباه مدیریتی نیست بلکه آثار آن به سطح جامعه نیز سرایت می‌کند و وقتی مردم شاهد تصمیم‌هایی باشند که با واقعیت‌های موجود سازگار نیست یا نتایج مطلوبی به همراه ندارد، اعتماد عمومی آسیب می‌بیند.

وی افزود: کاهش اعتماد عمومی، تضعیف سرمایه اجتماعی و ایجاد زمینه برای سوءاستفاده تبلیغاتی دشمن از مهم‌ترین پیامدهای چنین وضعیتی است و دشمن همواره تلاش می‌کند هرگونه نارضایتی یا سرخوردگی اجتماعی را به عنوان نشانه ضعف کشور معرفی کند و از آن برای پیشبرد اهداف خود بهره ببرد.

وحدت ملی؛ مهم‌ترین سرمایه کشور

این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به بیانات اخیر رهبر معظم انقلاب درباره ضرورت حفظ انسجام ملی گفت: یکی از مهم‌ترین نکات مطرح شده در پیام اخیر رهبر انقلاب، پرهیز از تبدیل اختلافات به تنازع و تفرقه است.

نجمی‌پور تصریح کرد: اختلاف نظر در مسائل مختلف امری طبیعی است و در بسیاری از موارد می‌تواند نشانه پویایی فکری جامعه باشد، اما آنچه خطرآفرین است تبدیل این اختلافات به نزاع، تخریب و دو قطبی‌سازی جامعه است.

نجمی‌پور افزود: باید میان اختلاف موجه و اختلاف ناموجه تفاوت قائل شد و اختلاف ناموجه معمولاً ریشه در منافع شخصی، رقابت‌های جناحی یا تعصبات غیرمنطقی دارد و اساساً فاقد ارزش است در مقابل، اختلاف موجه ناشی از تفاوت دیدگاه‌های کارشناسی درباره روش‌ها و راهکارهاست؛ در حالی که هدف مشترک همچنان حفظ منافع کشور و حل مشکلات مردم است.

مرز باریک میان نقد و تفرقه

وی اظهار کرد: آنچه اختلاف نظر سازنده را از تفرقه مخرب جدا می‌کند، شیوه بیان و مدیریت اختلاف است و نقد منصفانه، استدلال کارشناسی و گفت‌وگوی منطقی می‌تواند به ارتقای تصمیم‌گیری‌ها کمک کند اما وقتی اختلاف‌ها به برچسب‌زنی، تخریب شخصیت و نیت‌خوانی تبدیل شود، دیگر در چارچوب نقد باقی نمی‌ماند.

این استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: متأسفانه در برخی موارد شاهد هستیم که به جای نقد عملکردها، انگیزه‌ها و نیات افراد مورد قضاوت قرار می‌گیرد. چنین رویکردی نه تنها کمکی به حل مسائل کشور نمی‌کند بلکه زمینه‌ساز سوءظن، تنش و درگیری‌های سیاسی خواهد شد.

خطر انتقال ادبیات تهدید به فضای داخلی

نجمی‌پور با اشاره به شرایط منطقه‌ای و بین‌المللی گفت: در دوران تقابل با دشمن خارجی، طبیعی است که ادبیات تهدید و مقابله متوجه دشمن باشد اما نباید این ادبیات به فضای داخلی کشور منتقل شود.

وی افزود: زمانی که چهره‌ها و جریان‌های داخلی به جای گفت‌وگو و نقد منصفانه، یکدیگر را با ادبیات تهدیدآمیز خطاب قرار می‌دهند، در واقع بخشی از انرژی ملی که باید صرف مقابله با دشمن شود، به درگیری‌های داخلی اختصاص پیدا می‌کند.

اختلافات مسئولان و تأثیر آن بر منافع ملی

این استاد حوزه و دانشگاه اظهار کرد: در سطوح عالی مدیریتی کشور، طرح علنی اختلافات حتی اگر از نوع موجه و کارشناسی باشد، می‌تواند پیام ضعف و چنددستگی را به بیرون مخابره کند.

نجمی‌پور گفت: دشمن همواره به دنبال یافتن نشانه‌هایی از اختلاف در میان مسئولان است تا از آن برای افزایش فشار و امتیازگیری استفاده کند از این رو مسئولان باید اختلافات خود را در چارچوب‌های کارشناسی و جلسات تخصصی دنبال کنند و در عرصه عمومی تصویری از انسجام و هماهنگی ارائه دهند.

نقش جریان‌های انقلابی در حفظ انسجام

نجمی‌پور با اشاره به مسئولیت جریان‌های انقلابی افزود: حفظ وحدت و انسجام ملی بیش از همه بر عهده نیروهای مؤمن و دلسوز انقلاب است و این جریان‌ها باید نقش پیونددهنده میان اقشار مختلف جامعه را ایفا کنند و اجازه ندهند اختلافات به شکاف‌های اجتماعی تبدیل شود.

وی تأکید کرد: هرگونه رفتار نزاع‌آفرین، تخریب چهره‌های فعال در عرصه حکمرانی و دامن زدن به درگیری‌های سیاسی، عملاً به تضعیف جبهه داخلی و تقویت اهداف دشمن منجر خواهد شد.

نقد لازم است اما نزاع نه

این استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان کرد: مراقبت از وحدت ملی هرگز به معنای سکوت در برابر خطاها یا کنار گذاشتن نقدهای کارشناسی نیست. جامعه برای پیشرفت نیازمند تضارب آرا و نقدهای سازنده است اما این نقدها باید در چارچوب اخلاق، انصاف و مصالح ملی مطرح شود.

نجمی‌پور افزود: هر دیدگاهی که بتواند قدرت ملی را افزایش دهد باید فرصت طرح و تبیین داشته باشد، اما این فرآیند نباید به گونه‌ای باشد که به اختلاف‌افکنی، بدبینی عمومی یا کاهش سرمایه اجتماعی منجر شود.

وحدت؛ راهبرد عبور از شرایط حساس

نجمی‌پور در پایان گفت: امروز کشور بیش از هر زمان دیگری به انسجام ملی نیاز دارد. آنچه ملت ایران را در برابر فشارهای خارجی، جنگ ترکیبی و توطئه‌های دشمن مصون می‌سازد، اعتماد عمومی و همبستگی ملی است.

وی افزود: حفظ این سرمایه بزرگ نیازمند صداقت مسئولان، پرهیز از رفتارهای تفرقه‌انگیز، نقدهای مسئولانه و توجه به منافع ملی است هر اقدامی که به تقویت اعتماد عمومی و افزایش انسجام اجتماعی منجر شود، گامی در مسیر اقتدار کشور خواهد بود و هر حرکتی که شکاف و بدبینی ایجاد کند، ناخواسته در مسیر خواست دشمن قرار خواهد گرفت.